گفتمان سکتور خصوصی با نام فراهم آوری فرصت های تجارتی عادلانه در روشنایی نشر اطلاعات پروژه های زیربنایی


بتکار شفافیت زیربنایی افغانستان با همکاری اتحادیه شرکت های ساختمانی  (ABA) روز چهارشنبه ۲۱ قوس ۱۳۹۷ برابر با ۱۲ دسمبر ۲۰۱۸ برنامه معلوماتی را با نام فراهم آوری فرصت های تجارتی عادلانه در روشنایی نشر اطلاعات پروژه های زیربنایی در اتحادیه شرکتهای ساختمانی افغانستان برگزار نمود. هدف از برگزاری این برنامه، آشنایی شرکت های ساختمانی و سرمایه گذاران ملی با ابتکار شفافیت زیربنایی و یافته های اولین گزارش اطمینان دهی این ابتکار می باشد (این گزارش بر روی هشت پروژه زیربنایی افغانستان انجام شده است که یافته های آن حاکی از فساد، سوء مدیریت و ضعف در نهادهای تدارکاتی کشور میباشد). در این برنامه همچنین در مورد موثریت استفاده از اطلاعات پروژه های زیربنایی برای سکتور خصوصی بحث و گفتمان صورت گرفت. در این برنامه نماینده های ۵۳ شرکت ساختمانی اشتراک کرده بودند.

سکتور خصوصی به عنوان بازوی اصلی حکومت، از سال ۲۰۰۱ تا اکنون نقش اساسی در بازسازی و توسعه کشور دارد. این سکتور در طول تاریخ افغانستان در رشد اقتصادی کشور سهم بالایی داشته است به گونه ای که در حال حاضر توسعه کشور بدون حضور سکتور خصوصی و سرمایه گذاران داخلی امکان پذیر نیست.

آقای صبغت الله کریمی رئیس ابتکار شفافیت زیربنایی افغانستان گفت: ” یافته های گزارش اطمینان دهی نشان میدهد که برخی مسائل بصورت باالقوه باعث نگرانی است و بر روند شفافیت و باز بودن پروسه تدارکات پروژه های زیربنایی تاثیر گذاشته است. این مسائل باعث بروز نگرانی ها درباره داوطلبی منصفانه، رقابت آزاد، تصمیم‌گیری‌ها در خصوص اعطای قرارداد، نظارت بر قرارداد و مدیریت آن می‌شود. چنانچه قانون و طرزالعمل‌های تدارکات که گاهی عمدی نقض می‌شوند و یا در بعضی موارد به صورت آشکار نادیده گرفته می‌شوند. برای مثال در داوطلبی برای پروژه فاز سوم بند کمال خان اکثریت دوطلبان از کشور ترکیه دعوت شده بودند به جز از یک داوطلب که از کشور قزاقستان اشتراک نموده بود. در حالیکه نظر به بند ۶ حکم ۲۱ طرز العمل تدارکات،  در صورت راه اندازی تدارکات با استفاده از روش داوطلبی مقید بین المللی، اداره تدارکاتی مکلف است داوطلبان واجد شرایط شارت لست شده را از کشورهای مختلف طوریکه از یک کشور دو داوطلب نبا شد، به داوطلبی دعوت نماید. مثال های دیگر از نقض قانون تدارکات به راه انداختن داوطلبی مجدد سرک دوشی تا پلیخمری بدون توجیه در حالیکه داوطلب برنده دارای اهلیت و واجد شرایط با ارایه نازلترین قیمت در مرحله اول از سوی کمیته ارزیابی مشخص شده بود. در مورد دیگر اعطای قرارداد پروژه دیوار استنادی قریه قره هندو تالقان به داوطلب غیر واجد شرایط فقط به دلیل پیشنهاد نازلترین قیمت.”

 

آقای کریمی همچنین در مورد مشارکت بیشتر سکتور خصوصی، حکومت، جامعه مدنی و مردم در تطبیق پروژه های زیربنایی تاکید ورزید و گفت که سکتور خصوصی به عنوان بازی کننده اصلی در توسعه کشوره باید اصل امانت داری وصداقت را تطبیق پروژه های زیربنایی رعایت نمایند و نیز از رقابت های ناسالم پرهیز کنند. برعلاوه براین ابتکار شفافیت زیربنایی افغانستان با برگزاری گفتمان های سکتور خصوصی تلاش میکند تا هماهنگی بیشتر را بین شرکتهای ساختمانی و سرمایه گزاران ملی فراهم نماید.

هر شرکت ساختمانی برای تطبیق پروژه های خود نیاز به تحلیل ریسک دارد و ریسک را زمانی تحلیل می تواند که اطلاعات کافی در اختیار داشته باشی، در حالا حاضر دو وزارت فواید عامه و انرژی و آب اطلاعات بیش از ۵۰۰ پروژه زیربنایی را نشر نموده اند. این اطلاعات ارزش فوق العاده تجارتی ومدیریتی دارد. تقاضای ما از سکتور خصوصی این است که در این قسمت از اطلاعات نشر شده استفاده نمایند و نیز با ابتکار شفافیت زیربنایی افغانستان همکار باشد تا بعضی از خلا ها و ضعفها مشترکا حل شود.”

آقای داکتر میرویس بهیج رئیس طرح و توحید وزارت اقتصاد و عضو گروه نهاد های ذیدخل این ابتکار نیز گفت :” سکتور خصوصی نقش مهمی در بازسازی کشور داشته است و به عنوان محرک اقتصادی در تمام سکتور بخصوص سکتور های زراعت، صنایع استخراجی و تجارت که به پیمانه وسیعی به زیربنای ترانسپورت و یا انرژی شناخته میشود. لذا حکومت افغانستان اراده قاطع دارد تا سکتور خصوصی را در راستانی زیربنای با کیفیت همکاری همه جانبه کند. یکی از موضوعاتی حکومت را در این راستا کمک میکند نشر اطلاعات پروژه های زیربنایی است.

آقای بهیج همچنین گفت که یافته های این گزارش نشان میدهد که سطح نشر اطلاعات در نهاد های تدارکاتی در مقایسه با معیار های جهانی کاست اندک بوده و تنها ۲۷% را تشکیل میدهد.  همچنان این گزارش می رساند که پروژه های زیربنایی در افغانستان بطور اوسط با ۱۱۹% تأخیر و۱۸٫۷  % افزایش قیمت مواجه است.  کیفیت پروژه های زیربنایی موضوع دیگری است که در این گزارش به آن پرداخته شده است و ازجمله نگرانی های جدی محسوب میگردد.

طوریکه در گزارش انعکاس داده شده است، علل اساسی تاخیر در پروژه ها و افزایش قیمت پروژه ظرفیت پایین نهاد های تدارکاتی در آماده سازی پروژه که شامل سروی، دیزاین و تهیه اسناد قرارداد می باشد، است.  لذا پیشنهاد میشود که نهاد های تدارکاتی پروسه های آماده سازی وپروژه را بهبود بخشند و در ادارات خود برای فراهم آوری روند سالم قبل از امکان سنجی، در جریان امکان سنجی، مستندات مناقصه و سروری و دیزاین پروژه ظرفیت سازی کنند، تا اینکه بعدها از وقوع چالشهای فراوان در مراحل تطبیق و عملیات پروژه ها جلوگیری شود. برعلاوه حل این چالشها به همکاری سکتور خصوصی هم نیاز دارد و به نوعی کار مشترک است.

آقای محمد جعفر عالمی عضو بورد هیئت رهبری اتحادیه شرکت های ساختمانی نیز در مورد چالشهای فراروی سکتور خصوصی صحبت کرد و گفت: “حکومت افغانستان باید فرصت های مشارکت سکتور خصوصی خصوصاً  شرکت های ساختمانی  را در پروژه های ملی  بیشتر کند و در عین  حال  بخش تضمین آفر نیز با شرکت های ساختمانی همکاری نماید زیرا در بسیاری از موارد شرکتهای ساختمانی پول زیادی را برای اشتراک در داوطلبی ها به  عنوان تضمین آفر در بانک ها بلاک میکنند. ” آقای عالمی همچنین تاکید ورزید که ابتکار شفافیت زیربنایی افغانستان روزنه ی خوبی برای سکتور خصوصی افغانستان است و اتحادیه شرکتهای ساختمانی افغانستان همکاری همه جانبه با این ابتکار جهانی را خواهد داشت.